? برچسب note - URDP.IR
X
تبلیغات
رایتل

URDP.IR

خرو، شهر بام های طلایی

  • درحاشیه سفر دانشجویان شهرسازی دانشگاه صنعتی سجاد از شهر خرو- نیشابور- 8 آبان 1396
  • درس بوم شناسی و برنامه ریزی و طراحی محیط
 
ملاقات با شهردار و اعضای محترم شورای شهر خرو- عکس از فاطمه شادمان

روستا- شهر خرو که، خروین [Kharweyn] و در گویش نیشابوری، خَور [Khawr] نامیده می‌شود، در دامنه‌ جنوبی رشته‌کوه‌های بینالود و  در 20 کیلومتری شمال شرق شهر نیشابور قرار گفته است. در ادبیات کهن فارسی خرو، شرقی ‌ترین و مرتفع‌ ترین نقطه نیشابور که خورشید از این محل طلوع می‌کند  معنی شده است. این شهر قدمتی چند صد ساله دارد و زمان ساخت آن به قبل از حمله مغول بازمی گردد.
مردم منطقه‌  خرو، به دو زبان ترکی خراسانی و فارسی -گویش نیشابوری- صحبت می‌کنند و بیشتر ساکنان این منطقه به کشاورزی، باغداری و دامپروری اشتغال دارند.  مهم ترین محصول باغی شهر خرو، آلو بخارا است و باغ های آلو در تابستان منظره چشم نواز و بدیعی در این شهر ایجاد می نماید. در اوایل پاییز و در هنگام خشک کردن آلوها بر روی بام خانه هایی که  به اقتضای شرایط طبیعی در دامنه های پر شیب کوه ها و به صورت پلکانی ساخته شده اند، چشم اندازی زیبا ایجاد می نماید و از این رو خرو به شهر بام های طلایی شهرت دارد.
 
بام های طلایی خرو- عکس از فائزه نمایانی
 
بام های طلایی خرو- عکس از سارا سمامی
 
باغ های آلو-  عکس از ریحانه نکویی
تابستان‌های گرم و خشک و زمستان های سرد و کوتاه از خصوصیات اقلیمی منطقه می‌باشد. با توجه به اختلاف زیاد ارتفاع بین دشت نیشابور و کوه‌های منطقه، شرایط خاص آب و هوایی در این شهرستان حاکم بوده‌ به گونه ای که در شمال کوهستانی و  هوا نسبتاً سرد است. بنابراین، محافظت ساختمان ها در برابر گرمای شدید تابستان و سرمای سخت زمستان مسئله ای حائز اهمیت در این شرایط اقلیمی است. ساخت شهر و معماری در شهر خرو دارای ویژگی های منحصر و ترکیبی از ساخت درونگرای مناطق گرم و سرد می باشد. معماری همساز با طبیعت و کاربرد انرژی های تجدیدپذیر از مهم ترین ویژگی های این بوم ساخت به شمار می رود. برخی مصادیق طراحی اقلیمی که در ساخت شهر خرو به آن توجه شده است، عبارت اند از:
  • مجموعه ای با بافت متراکم و فشرده: محافظت ساختمان از گرمای شدید تابستان و سرمای سخت زمستان های خرو
در خرو خانه های مجاور از طریق چوب هایی به هم متصل شدند و  ترکیبی چشم نواز از ساختمان هایی متراکم با دیوارهای به هم دوخته را به وجود آورده اند. فشردگی سبب می شود سطوح نمایان و آزاد ساختمان ها به حداقل برسد؛ و از این رو ساختمان در برابر گرما و تابش شدیدی آفتاب محافظت می شود. از سوی دیگر، در زمستان بافت متراکم  و به هم پیوسته باعث ذخیره انرژی گرمایی داخل ساختمان برای مدت طولانی می گردد. محافظت ساختمان از نفوذ سرمای خارج و جلوگیری از خروج گرمای داخلی از دیگر کاربردهای بافت فشرده و متراکم در شهر خرو می باشد. 
 
بافت پلکانی و متراکم در دامنه ارتفاعات – عکس از سارا سمامی
  • استفاده از مصالح با ظرفیت حرارتی بالا و دیوارهایی با ضخامت زیاد: کاهش تبادل گرمای درون و بیرون
دیوارهای ضخیم ساخته شده با مصالحی که ظرفیت حرارتی بالایی دارند و به اصطلاح مردمان منطقه سنگین و گرم هستند، مقاومت زیادی در برابر گرما دارند. این دیوارها که عموما از گل، سنگ، پشم و چوب ساخته شده اند در تابستان با ممانعت از  ورود گرمای بیرون به داخل و در زمستان خروج گرمای داخل به بیرون از ساختمان ها محافظت می نمایند. کاربرد این مصالح بوم آورد علاوه بر صرفه جویی در مصرف انرژی، چشم انداز زیبایی به شهر بخشیده است. خاک هایی به رنگ کرم، سرخ و سفید در دامنه های ارتفاعات موسوم به تیغ اره و تیغ سفید، در تشکیل بافت مسکونی سه رنگ خرو نقش بسزایی داشته و بر زیبایی های منطقه افزوده است.
از دیگر مصالح به کارررفته در ساختمان های شهر خرو، می توان به پوششی که در بام خانه ها مورد استفاده قرار می گیرد اشاره نمود. عایقی طبیعی که حاصل استعداد سرزمین است. ترکیبی از خاک منطقه ارغوان دار با سنگ و کلوخ که براثر نفوذ برف و باران کم کم و تدریجی به صورت گلی  شیری رنگ در می آید و به مانند عایقی مانع نفوذ باران و برف می گردد.
ساروج که از ترکیب آهک، خاکستر، سفیده تخم مرغ و نوعی الیاف که با توجه به معیشت مردمان هر منطقه ممکن است پرز و مو و یا لویی باشد، ساخته می شود. در ساخت برخی ابنیه خرو، مثل حمام قدیمی شهر از ساروج با ترکیبی از آهک، خاکستر، سفیده تخم مرغ و پشم شتر استفاده شده است. ساروج جزء مصالح بومی با استحکام بسیار زیاد و حتی محکم تر از سیمان می باشد.
 
بافت سه رنگ شهر خرو- عکس از فاطمه شادمان
  • ایوان ها و فضاهای خارجی آفتاب گیر و محافظت شده در برابر باد
ایوان های وسیع و مرتفع، فضای بسیار مهمی در ساختمان محسوب می شود. در فصول گرم که مدت آن حدود نیمی از سال است، اغلب فعالیت های روزمره در داخل ایوان انجام می شود، زیرا در ایوان هم تهویه به خوبی صورت می گیرد و هم در زیر سایه قرار دارد. این ایوان ها غالبا در جبهه رو به بیرون بنا احداث شده و به عنوان فضایی نیمه خصوصی عمل می کنند. فضایی که امکان ارتباط و تعامل اهالی خانه را با مردم کوچه و خیابان فراهم نموده و افزایش تعاملات اجتماعی ساکنان خرو را موجب گردیده. علاوه بر آن این ایوان ها به عنوان بادشکن عمل می کنند و مانع از برخورد بادهای مزاحم به جداره اصلی خانه می شوند .و از این رو نقش محافظت از اهالی خانه را در مقابل بادهای سرد و خشن زمستان دارند.
 
ایوان های آفتابگیر و محافظت شده در برابر باد- عکس از ریحانه نکویی
 
ایوان های آفتابگیر و محافظت شده در برابر باد- عکس از فائزه نمایانی
  • بهره برداری بهینه از آب در باغداری
استفاده از سیستم آبرسانی قنات و هدایت رواناب های سطحی  به سمت باغ ها علاوه بر فراهم آوردن امکان بهره برداری و مدیریت بهینه از منابع آب زیرزمینی و صرفه های اقتصادی طولانی مدت، باعث وحدت و همکاری ساکنین خرو در نگهداری و حفاظت از قنات و سهمیه بندی آب شده است.

در پایان باید اضافه نمود که مهمان نوازی مردم و مدیران شهر خرو به همراه طبیعت زیبا، بافت و ساخت بومی شهر در تمامی مدت زمان بازدید از شهر شگفت انگیز بود به گونه ای که بازدید از شهر بام های طلایی را به همه دانشجویان و اساتید شهرسازی و معماری، دوستداران طبیعت و میراث بومی و همه گردشگران توصیه می شود.

بازشناسی ظرفیت های عرصه های همگانی شهری

بازشناسی ظرفیتهای عرصه های همگانی شهری در جهت تقویت تعاملات اجتماعی با استفاده از تئوری زمینه ای

نشریه علوم جغرافیایی، شماره 26، 103-122


الهام لشکری، مجتبی رفیعیان، علیرضا عندلیب


چکیده
عرصه های همگانی شهری به‌عنوان فضاهای حضور شهروندان و مکانی برای برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی می باشند؛ و به معنای عام، سنگ زیرین تمام عرصه های اجتماعی هستند و بدون آن ها، بسیاری از عملکردهای جامعه شهری میسر نخواهد بود. بنابراین، نقش مهمی در کیفیت زندگی و رفاه شهروندان دارند و توجه به کیفیت آن ها در فرآیند برنامه ریزی توسعه شهری ضرورتی انکارناپذیر است. مسئله اصلی فراروی این مقاله توجه به ظرفیت عرصه های همگانی در تسهیل مراودات اجتماعی است. ؛ و در این فرآیند از رویکرد کل گرای انسانی – محیطی  بهره گرفته است. بنابراین، با استفاده از تئوری زمینه ای به بررسی رفتار کاربران عرصه های همگانی کلانشهر مشهد پرداخته است. مطالعه عرصه های همگانی مشهد نشان می‌دهد، این عرصه ها توانسته اند محیطی موردپذیرش گروه‌های مختلف اجتماعی را فراهم نمایند؛ این مهم به ظرفیت های عرصه های همگانی شهری برای حضور افراد و تمایل به تعامل با دیگران اشاره دارد. مدل پارادایمی رابطه بین مفاهیم و مقوله‌ها و نتایج آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نشان می دهد شرایط مداخله  گری نظیر سن، جنس، میزان آشنایی و علت مراجعه در تمایل به حضور در عرصه های همگانی  و نیز برقراری تعامل اجتماعی با دیگران مؤثر هستند.


کلمات کلیدی: عرصه همگانی، تعامل اجتماعی، کلانشهر مشهد، تئوری زمینه ای


دریافت نسخه الکترونیکی

http://www.iaujournals.ir/article_533454.html

http://geographic.sinaweb.net/article_533454.html

آشنایی با مهندسی شهرسازی


شهرسازی و مهندس شهرساز

شهرسازی مجموعه ای از روش ها است که با بررسی کلیه تحولات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و کالبدی یک شهر، روابط موجود در شهر را در قالب یک نظام هماهنگ، مدیریت و سازماندهی میکند. تلاش برای ایجاد محیطی سالم، ایمن و با کیفیت مهمترین دغدغه شهرسازی است.
متخصص شهرسازی کسی است که با مطالعه و بررسی روابط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی حاکم بر شهر، برنامهای مناسب برای آینده یک شهر ارائه دهد. 
ادامه مطلب

جان فریدمن | John Friedman

پروفسور جان فریدمن دکترای برنامه ریزی منطقه ای بنیانگذار دانشکده برنامه ریزی شهری و منطقهای دانشگاه کالیفرنیا و استاد افتخاری دانشگاه بریتیش کلمبیا، برنامه ریزی را پیوند میان دانش و عمل می داند. به اعتقاد فریدمن، "برنامه‎ریزی آینده‎گر است و تلاش دارد تا اشکالی از دانش را با اشکالی از عمل مرتبط سازد". بنابراین، برنامه‎ریزی باید چشم‎انداز در مورد آینده و نحوه تحقق بخشیدن آن‎ داشته باشد. پیوند دانش و عمل به عنوان پایه ای برای تعریف پارادایم جدید برنامه ریزی قرار گرفت. 
ادامه مطلب

بررسی عوامل موثر بر ادراک کیفیت عرصه های همگانی شهر مشهد

بررسی عوامل موثر بر ادراک کیفیت عرصه های همگانی شهر مشهد

نشریه علمی- پژوهشی مدیریت شهری، شماره 45، 449-464، 1395


الهام لشکری، مجتبی رفیعیان، علیرضا عندلیب


عرصه های همگانی شهری به‌عنوان فضاهای حضور شهروندان و مکانی برای کنش و تعاملات شهروندی و فعالیت‌های شهری هستند و لذا بسیاری از عملکردهای جامعه شهری در آن ها بروز می یابد. از این رو سلامت اجتماعی شهروندان وابسته به کیفیت و کارایی عرصه همگانی شهری می‌باشد. عرصه همگانی  با کیفیت و مورد پذیرش مردم، جایی است که کاربران آن را ترجیح می‌دهند، انتخاب می‌کنند و استفاده از آن تداوم دارد. چنانچه قابلیت های عرصه همگانی درک نشود و یا متناسب با نیازها و تمایلات مردم و کاربران آن نباشد، افراد ترجیح می‌دهند حضور خود را در عرصه همگانی به حداقل برسانند یا دست به تغییر و انتخاب بزنند. ادراک قابلیت‌ها و کیفیت‌های عرصه همگانی فرآیند هدفمند دریافت اطلاعات ارسال‌شده از محیط ساخته شده توسط افراد جامعه است و بنابراین تابعی از شرایط و متغیرهای محیطی و نیز ویژگی‌های فرد ادراک‌کننده می‌باشد. هدف این مقاله توجه به کیفیت عرصه های همگانی شهر مشهد و درک قابلیت های آن ها در تسهیل مراودات اجتماعی می باشد. بنابراین، با تکیه ‌بر رویکرد پدیدارشناسانه تعامل بین انسان و محیط در درک قابلیت عرصه های همگانی و با استفاده از تئوری زمینه ای به بررسی رفتار کاربران عرصه های همگانی کلانشهر مشهد پرداخته است. نتایج به‌دست‌آمده از آزمون همبستگی اسپیرمن نشان می دهد در درک کیفیت عرصه های همگانی رابطه ای قوی و معنی‌دار بین تمایلات متأثر از ویژگی های فردی و اجتماعی کاربران و ادراک معانی محیط  ساخته شده وجود دارد. همچنین مشخص شده است متغیرهای سن، جنس، میزان آشنایی و علت مراجعه کاربران در میزان درک کیفیت عرصه های همگانی مؤثر هستند.

کلیدواژه‌ها: ادراک محیط، کیفیت محیط، عرصه های همگانی شهر مشهد، تعامل انسان و محیط، تئوری زمینه ای

Analysis of cultural patterns on Urban Public Realms

Analysis of cultural patterns on Urban Public Realms in Multicultural Cities , Case Study: Mashhad Metropolitan

DAV International Journal ofScience Volume-4, Issue-2, ISSN: 2277-5536 (Print); 2277-5641 (Online), pp 390-397.2015

Elham Lashkari, Mojtaba Rafieian, Aliraza Andalib


Pattern is a cultural feature. Patterns represent the norms and rules that control their behavior. Every society, patterned behaviors identified and introduced it to better understand the culture, it is essential to recognize cultural patterns.  Urban public realms are the most important part of the cities. The most Urban public realms of contact and communication between people and social interaction occurs and belongs to all people, regardless of differences in gender, race, age and other demographic and social differences. So, the Urban public realms of public life and social context of the community considered that the rules and behavior the society in which they occur. Also, all the activities and citizenship behavior, based on culture and cultural patterns determine and reflect how people use urban spaces are. Therefore, the cultural patterns of citizens in a multicultural society had a complex mechanism that has attracted the attention of this article. The main issue of this research is to identify cultural patterns in multicultural societies is, these patterns are the result of cultural and environmental values. Thus, using descriptive and contextual research to examine cultural patterns in Urban Public Realms of Mashhad as a multicultural city with the use of samples, observe and record observations have been made. The results show that cultural patterns in Mashhad multicultural city will follow model of unity in cultural diversity. As well as the use of urban public spaces, environmental and cultural interact with each other.


Keywords: Multiculturalism, Cultural Patterns, Citizenship Behavior, Cultural Pluralism, Urban Public Realm

بررسی عوامل مؤثر بر حضور پذیری مردم در فضاهای عمومی

بررسی عوامل مؤثر بر حضور پذیری مردم در فضاهای عمومی (نمونه موردی بازار قدیم چناران)
کنفرانس ملی مهندسی معماری، عمران و توسعه شهری، ایران، مازندران، 1394

شیما رمضانیان،  الهام لشکری

فضاهای عمومی مکان هایی هستند که بیشترین برخوردهای متقابل میان افراد در آن ها اتفاق می افتد که امروزه دگرگونی های اتفاق افتاده، باعث کمرنگ شدن نقش فضاها در برقراری تعاملات و ارتباطات اجتماعی شده است. حضور پذیری روندی است که فرد را برای برقراری ارتباط حیات جمعی آماده می نماید واجتماع پذیری در واقع یعنی چگونگی اجتماعی شدن افراد و پذیرش و رعایت کردن قوانین و اصولی که درعین حال که احترام متقابل را جویا می شود به تعامل اجتماعی با سایرین هم بیانجامد. بازار همواره به عنوان یکی از تأثیرگذارترین ارکان شهر بر تحولات اجتماعی مطرح است. در این پژوهش سعی بر آن است از روش تحقیق فرا تحلیل و رویکردهای تحلیلی- توصیفی استفاده شود و تلاش می شود که حضور پذیری مردمان در فضاهای عمومی موردبررسی قرار گیرد. بازار قدیم چناران که به عنوان نمونه موردی در این پژوهش انتخاب شده  طی سال های گذشته توجه کمتری به آن ازنظر کالبدی، موقعیت عملکردی و ... شده است  و ازآنجایی که هدف این مقاله بررسی بعد اجتماعی – کالبدی هست در این پژوهش بعد از بیان مبانی نظری و بررسی های لازم، از روش های تحلیلی برنامه ریزی شهری نظیر ماتریسSWOT و پرسشنامه برای نتیجه گیری از بازار قدیم چناران (واقع در خراسان رضوی)، استفاده می شود.

کلیدواژه‌ها: فضاهای عمومی، حضور پذیری، بازار

واکاوی رابطه محیط و فرهنگ در شکل گیری الگوهای رفتارهای اجتماعی

واکاوی رابطه محیط و فرهنگ در شکل گیری الگوهای رفتارهای اجتماعی
 کنفرانس سالانه عمران، معماری و شهرسازی، ایران، شیراز، 1394

الهام لشکری، مجتبی رفیعیان، علیرضا عندلیب

 
انسان در محیط اجتماعی زندگی می کند و در این نظام افراد به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با هم رابطه منظم اجتماعی دارند. این رابطه اجتماعی به رفتار تعبیر می شود و از این رو، رفتار انسان بدون ارتباط با یک محیط اجتماعی قابل درک نیست. هیچ یک از رفتارهای انسان در خارج از محیط اجتماعی رخ نمی دهند و بنابراین محیط با شکل گیری رفتارهای اجتماعی در ارتباط می باشد. از سوی دیگر، همه  فعالیت شهروندی، متکی به فرهنگ است و  الگوهای رفتاری، تعیین کننده و بیان کننده چگونگی استفاده مردم از فضاهای شهری می باشند.  مساله اصلی فراروی این نوشتار شناسایی الگوهای رفتار اجتماعی منبعث از ارزش های فرهنگی و محیطی با استفاده از رویکرد کل گرای انسانی– محیطی (تعامل بین ابعاد انسانی و محیطی) می باشد. از اینرو با استفاده از روش تحقیق توصیفی و رویکرد فراتحلیل به واکاوی رابطه محیط و فرهنگ در عرصه های شهری پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که فرهنگ و محیط دارای رابطه دو سویه در شکل گیری رفتار اجتماعی هستند. همچنین مشخص شده است، رفتار اجتماعی در خلاء رخ نمی‌دهد؛ لذا الگوهای گوناگون رفتار اجتماعی شهروندان از سویی مرتبط با ویژگی های گوناگون محیط شهری بوده و از سوی دیگر تحت تاثیر باورها، ارزش ها و الگوهای فرهنگی افراد از جامعه ای به جامعه دیگر به صورت متفاوت بروز می کنند.

واژه های کلیدی: رفتار اجتماعی، الگوی رفتاری، فرهنگ، محیط شهری

بررسی قابلیت های پیاده مداری خیابان تعبدی مشهد

بررسی قابلیت های پیاده مداری خیابان تعبدی مشهد
کنفرانس سالانه عمران، معماری و شهرسازی، ایران، شیراز، 1394

سحر رحمانی ، الهام لشکری

افزایش قابلیت پیاده مداری باتوجه به منافع محیط زیستی،اجتماعی-فرهنگی،اقتصادی،ادراک محیطی وارتقاءایمنی وامنیتی که داردبه موضوعی کلیدی درمباحث شهرسازی تبدیل شده است. بشرهمواره با ایجادساختارهایی درشهر،نیازذاتی خودبرای برقراری روابط اجتماعی رابرآورده کرده،فضاهایی که ازنظراجتماعی فعال بوده وامکان ارتباطات چهره به چهره انسانی را،درون اجتماع شهر ودرکالبدی سازمان یافته فراهم کرده است.درگذشته عابرپیاده به عنوان عنصراصلی دربرنامه ریزی وطراحی شهری موردتوجه قرارمی گرفت ومقیاس انسانی درهمه ابعادحرف اول راعنوان می کرد. هم اکنون رشدشهرنشینی وازدیاد وسایل نقلیه درکشورباعث نوعی تغییردرجایگاه عابرپیاده درخیابان که نقش اصلی رادرشهرها ایفامی کنندوهمچنین فضاهای شهری گشته وموجب ازبین رفتن مقیاس انسانی درسطح شهر،نابودی فضاهای شهری وارتباطات چهره به چهره و ازبین رفتن ایمنی وامنیت عابرین پیاده گردیده است. دراین میان تنهاراه منطقی برای سروسامان دادن به این وضع،انسانی ترکردن شهرها ازطریق توجه به پیاده وپیاده مداری وتوجه به سهم فراموش شده عابران پیاده است که در دستورکار برنامه ریزان و طراحان شهری قرار گرفته است. به طورکلی توسعه پیاده محوری به عنوان تنها گزینه پایدار و ارزان برای جابجایی در فواصل کوتاه سهم قابل توجهی در نظام حمل و نقل داشته است. این مقاله درصدد یافتن پاسخ به این پرسش است که فضاهای پیاده مدارچه ویژگی هایی دارند و چگونه میتوان خیابان تعبدی (راسته پارچه و پرده واقع در شهرمشهد) را براساس اصول پیاده مداری به فضایی پیاده محورتبدیل نمود؟ روش تحقیق حاضرازنوع توصیفی-تحلیلی و براساس مشاهده و مطالعه و پرسشنامه استوار است. نتایج حاصله ازیافته ها و بررسی ها نشان می دهدکه این محور پتانسیل تبدیل شدن به یک محورپیاده مدار را دارا می باشد.

واژه های کلیدی: رویکردپیاده مداری، قابلیت پیاده مداری، پیاده راه، عابرپیاده

برنامه ریزی کیفیت گرا در محله های شهری

برنامه ریزی کیفیت گرا در محله های شهری

همایش ملی معماری، شهرسازی و توسعه پایدار زیرمجموعه هشتمین سمپوزیوم پیشرفت های علم و تکنولوژی، ایران- مشهد، ۱۳۹۳، ارائه مقاله و سخنرانی


الهام لشکری، مهرشاد خلج، حسین طالبی


 به دنبال تغییرات بنیادی در رویکرد برنامه ریزی از روش سیستمی و خطی به شیوه های راهبردی و دموکراتیک و تبدیل برنامه ریزی به موضوعی میان رشته ای از یک سو و ارائه و گسترش تفکرات معطوف به کیفیت (در تمامی ابعاد انسانی) ازسویی دیگر ، تغییراتی در شیوه های عملی برنامه ریزی و اجرای برنامه ها به وجود آمد.  در پی این تغییرات توجه به کیفیت و ارتقای آن در محیط های شهری به  یکی از موضوعات مهم در فرآیندهای برنامه ریزی شهری بدل گردید. مساله اصلی فراروی این مقاله توجه به ماهیت کیفیت محیط های شهری در برنامه های توسعه محلات است که نه تنها در مفهوم و اهداف پروژه ها، بلکه در فرآیند اجرای آن ها نیز قابل بحث و ارزیابی است. در این مقاله سعی شده تا ضمن بیان مفاهیم مرتبط با کیفیت در محیط های شهری، برنامه ریزی محله ای به عنوان یکی از شیوه های ارتقای کیفیت در محیط شهری مورد بررسی قرار می گیرد.


کلمات کلیدی: برنامه ریزی توسعه محله، ارتقای کیفیت، ارزش های کیفی محیط، جوامع محلی.


دریافت نسخه الکترونیکی مقاله


لاورنس هالپرین | Lawrence Halprin



-لاورنس هالپرین نظریه پرداز دهه 1970  می باشد که دغدغه اصلی او تنظیم موزون انواع حرکت ها در شهر است. او پویایی و تکاپوی زندگی شهری را وابسته به ساختار حرکتی آن معرفی می نماید و در این میان، تنها حرکت را به شکل انسانی (سواره یا پیاده) منحصر ندانسته و حتی جابجایی پرندگان و حیوانات و تغییر فصول را نیز موثر می داند. هالپرین معتقد به ضرورت حذف خودرو و جایگزینی و گسترش سامانه حمل و نقل همگانی تندرو و راحت بوده و بر استفاده از ترازهای ارتفاعی مختلف جهت متمایز کردن سرعت های متفاوت (همانند ایده تقاطع ناهمسطح اوژن انارد)، کیفیت بی بدیل حرکت پیاده و تاثیر کفسازی بر آن تاکید می نماید. او همچنین با اشاره به بعد سوم شهر، از تغییر ارتفاع در سطح بعنوان عامل کیفیت بخشی به تجربه پیاده روی نام میبرد. وی در بررسی سلسله مراتب فضاهای باز شهری ابتدا به خیابان، سپس میدان های کوچک در مقیاس محله و پارکهای محلی و درنهایت فضای باز روی بام اشاره میکند.
ادامه مطلب

کاداستر ابزار ارتقای کیفیت زندگی شهروندان در طرح های توسعه و عمران

کاداستر ابزار ارتقای کیفیت زندگی شهروندان در طرح  های توسعه و عمران شهری
ماهنامه آموزشی، خبری، تحلیلی (فنی مهندسی) شمس، سال یازدهم، ۹۹، آذر و دی ۱۳۹۲
 
مهرشاد خلج، الهام لشکری، حسین طالبی
 
امروزه، کاداستر به عنوان یکی از مهمترین زیرساخت  های کشورها می  تواند ابزاری مفید در راستای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، در اختیار دولت  ها و جوامع قرار گیرد. در ایران به دلیل نا آشنایی سازمان های تخصصی مهندسی و نیز جوامع حقوقی و قضایی با این واژه و ماهیت آن به خصوص تا پیش از نیمه اول دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، فعالیت های مختلفی در قالب کاداستر صورت پذیرفت که با وجود ماهیت کاداستری، عنوان آن را نیافته اند. ناشناخته بودن " کاداستر" در گذشته نه تنها در ایران بلکه دربرخی کشورهای اروپایی نیز منجرگردیده که اصطلاحاتی نظیر "مهندسی زمین" ، "مهندسی ثبت"  و ... بر آن نهاده شود.در این مقاله سعی شده است ضمن بیان مفهوم کاداستر، از آن به عنوان ابزاری کاربردی در فرایند تهیه و اجرای طرح  های توسعه شهری یاد کرده و به فواید آن در راستای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان پرداخته شود.
 
کلمات کلیدی: کاداستر، طرح توسعه شهری، کیفیت زندگی شهروندان

کاداستر نوین زیرساختارتحقق شهرسازی پایدار در ایران

کاداستر نوین زیرساختارتحقق شهرسازی پایدار در ایران
همایش ملی معماری، شهرسازی و توسعه پایدار زیرمجموعه هشتمین سمپوزیوم پیشرفت های علم و تکنولوژی، ایران- مشهد، ۱۳۹۲، ارائه مقاله و سخنرانی

مهرشاد خلج، الهام لشکری، نرگس لشکری
 
ازجمله اهداف شهرسازی پایدار ایجاد فرصت برآورده سازی خواسته های شهروندان برای زندگی بهتر، دسترسی عادلانه بر منابع محدود و نیز تمرکز تلاش های فن آورانه برای کاهش فشار وارد بر این منابع می باشد. زمین همواره به عنوان یکی از باارزش ترین و موثرترین منابع و نیز مهم-ترین سرمایه برای دولت ها و مردم مورد توجه بوده است. بنابراین وجود یک روش منسجم و یکپارچه برای برنامه ریزی و مدیریت  صحیح زمین شهری به منظور سکونت انسانی پایدار اهمیت می یابد. کاداستر در مفهوم امروزی با بهره گیری از فن آوری های نوین در عرصه سیستم های اطلاعات مکانی بستری برای تحقق این امر می باشد. علاوه بر دستیابی به مدیریت اصولی زمین، از نگاه شهروندی کاداستر، اطمینان از معاملات ملکی و شفافیت اطلاعاتی و به طورکلی عدالت اجتماعی را به همراه می آورد. براین اساس، نوشتار حاضر با هدف بهره گیری از کاداستر نوین به عنوان بستر شهرسازی پایدار و انسان محور، با استفاده از روش  توصیفی- تحلیلی  به بررسی چالش های فراروی آن در ایران پرداخته است.
 
کلمات کلیدی: توسعه پایدار، شهرسازی پایدار، سیستم اطلاعات مکانی،کاداستر نوین

گذار از حکومت به حکمروایی شهری

گذار از حکومت به حکمروایی شهری در فرآیند توسعه شهری پایدار نمونه موردی: کلانشهر تهران
اولین کنفرانس ملی معماری و فضاهای شهری پایدار، ایران- مشهد، ۱۳۹۲، پوستری
 
الهام لشکری، مهرشاد خلج
 
فرآیندی که از آن به  عنوان توسعه شهری نام برده می  شود، شتابان مسیر خود را می  پیماید و صرف    نظر از دیدگاه  ها و تعاریف مختلف، به مفهوم بهبود شرایط زیست انسان در ابعاد گوناگون محیطی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و کالبدی می  باشد. براین  اساس، توسعه شهری فرآیندی است که تحت تاثیر تغییر نقش دولت  های شهری به وقوع می  پیوندد. تغییر نقش دولت  های شهری در متون مرتبط با تجدید سازمان سیاسی شهرها، به  عنوان حرکت از حکومت  به حکمروایی  تعریف می  شود. نیم  نگاهی به وضعیت شهر تهران و تعدد و تکثر کنشگران و نیروهای موثر در حیات شهری، مبین ضرورت همگرایی و همسویی آن  ها را در یک چارچوب مبتنی بر دموکراسی منطقه  ای و عدالت فضایی و استقرار الگوی حکمروایی شهری می  باشد. براین اساس،‌ نوشتار حاضر با هدف بهره  گیری از مولفه  های حکمروایی شهری و جایگزینی تفرق و واگرایی با همگرایی در فرآیند توسعه پایدار شهر تهران، با استفاده از روش   تحلیلی- توصیفی به بررسی انگاره  های نوین مدیریت، تحت عنوان حکمروایی خوب شهری پرداخته است. به  نظر می  رسد سازوکارهای حکمروایی شهری بتواند زمینه توسعه پایدار شهری، همه  جانبه و انسان  محور منطقه کلان  شهری و سازمان کالبدی- فضایی کارآمد در این چارچوب را فراهم سازد.
 
واژه‌های کلیدی: مدیریت شهری، حکومت شهری، حکمروایی شهری، حاکمیت شایسته، توسعه شهری پایدار

اسکان های غیر رسمی و ناپایداری شهری

اسکان های غیر رسمی و ناپایداری شهری
اولین کنفرانس ملی معماری و فضاهای شهری پایدار، ایران- مشهد، ۱۳۹۲، پوستری

الهام لشکری، سارا گداز، سارا حجتی

رویش خود جوش و بدون برنامه فضاهای حاشیه شهر موجب رشد و گسترش ناموزون شهر و به وجود آمدن مسائل زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی از قبیل: سیمای نامطلوب شهر، اعتیاد به مواد مخدر، گسترش مرکز فساد اخلاقی و در نهایت ناپایداری شهری شده است. سئوال اساسی این است که چگونه می توانیم با وجود ناپایداری اسکان های غیر رسمی آنها را به سوی توسعه پایدار شهر هدایت کنیم؟ در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی تلاش شده است تا در مرحله اول مفاهیم اسکان های غیر رسمی و توسعه پایدار شهری توضیح داده شود و در مرحله دوم رابطه معکوس رشد اسکان های غیر رسمی و پایداری شهری بیان شود و در نهایت به تحلیل نقش مشارکت شهروندان در امور شهر و دولت و همین طور تغییر نگرش مدیران نسبت به این مناطق خودرو پرداخته شود.

واژه های کلیدی : اسکان های غیررسمی، توسعه پایدار، مشارکت

پیاده راه عرصه ای برای خلق سرزندگی، هویت و خاطره جمعی

پیاده راه عرصه ای برای خلق سرزندگی، هویت و خاطره جمعی
همایش بین المللی زندگی پیاده در شهر، ایران- تهران، ۱۳۹۰، چاپ در کتاب

الهام لشکری، مهرشاد خلج


زندگی در شهر از یک سو وابسته به حضور مردم در فضاهای عمومی شهر است و از سوی دیگر، کارایی و سرزندگی این فضاهای شهری متضمن حضور انسان است و حیات مدنی شهر مستقل از آن بی معنی به نظر می رسد. این مهم ضرورت توجه به کیفیت های اجتماعی و فرهنگی زندگی، مقیاس انسانی و افزایش روابط متقابل اجتماعی میان شهروندان را در عرصه-های عمومی شهر آشکار می سازد. پیاده روی و حضور طولانی تر مردم در فضاهای شهری علاوه بر پویایی فضا، به کشف ارزش ها و جاذبه های نهفته در محیط و افزایش ادراک انسان می انجامد. پیاده راه به عنوان یک فضای عمومی شهری قادر است مردم را در صحنه ای از اجتماع گردهم آورد. گرچه این موضوع به ظاهر بی اهمیت به نظر برسد؛ اما مجموعه ای از برخوردهای اتفاقی و عمومی در یک زمان و مکان شهری، احساسی از اطمینان، هویت، تداوم تاریخی و فرهنگی و حیات اجتماعی را برای ساکنین شهر به همراه می آورد. این پژوهش با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی به بررسی پیاده راه مروی به عنوان یک عرصه عمومی سرزنده و بخشی از هویت تاریخی تهران که توانسته فرصتی برای تفریح، خرید و تعاملات اجتماعی شهروندان تهرانی فراهم آورد، پرداخته است.


واژگان کلیدی: پیاده راه، عرصه عمومی، سرزندگی، هویت، خاطره جمعی


دریافت نسخه الکترونیکی مقاله

Modern Cadastre, Paving Ground for Electronic City

Modern Cadastre, Paving Ground for Electronic City in Iran
5thSASTech 2011, Khavaran Higher-education Institute, Mashhad, Iran. May 12-14- Oral
 
Mehrshad Khalaj, Elham Lashkari
 
Electronic city (E-city) has entered into urban planning literature to reduce or prevent challenges in big cities. Iran has exerted efforts for formation of information and knowledge based society in order to achieve E-cities in line with the targets set in Vision 2025.Iran designated the Persian Gulf island of Kish as the country’s first E-city in 2000. The move led to official introduction of E-cities to the country. Mashhad, Hamedan, Ilam, Shiraz, Qeshm and Tehran became E-cities consequently.Iran embraced new approaches and ideas such as E-cities immediately after its creation. However, it has been unable to reach its defined targets despite passage of many years. Various reasons can be listed for the failure including lack of required investments, but lack of needed information infrastructures can be listed as the most important challenge facing E-cities to reach targets in Iran.One of the elements needed for E-city is the existence of the cadastre system as a land information system. The cadastre system can shorten the red-tapes and numerous visits by agents. The cadastre system is an acceptable and comprehensive information base for urban management bodies. In other words, it is like an electronic signature for electronic identity of individuals and electronic identity of an estate.The paper refers to modern cadastre as a must for formation of E-city. It assesses the system and its current situation in Iran and the necessity for change in its condition in Iran to prepare the ground for materialization of digital city.
 
Keywords: Electronic City (E-City), Modern Cadastre, Land Information System (LIS)
 

برنامه ریزی ترنسکت، رهیافتی در مطالعه مورفولوژی شهری

برنامه ریزی ترنسکت، رهیافتی در مطالعه مورفولوژی شهری

همایش ملی منظر شهری، ایران- تهران، ۱۳۸۹، چاپ در کتاب
 
مهرشاد خلج، الهام لشکری
 
تفاوت در زیستگاه های انسانی منجر شده است که گروهی در روستاها و گروهی دیگر در شهرها ساکن شوند. تا پیش از اختراع اتومبیل، توسعه شهرها بر پایه پیاده مداری بوده است و بررسی ها نشان از برتری زیستگاه های روستایی بر شهرها دارد. در مقابل، ورود اتومبیل و گسترش استفاده از آن در قرن بیستم باعث توسعه زیستگاههای شهری و تفوق آنها بر روستاها شده است.  تفاوت در مورفولوژی این زیستگاه ها پیدایش نظریه ها و مدل های مختلفی را در پی داشته است که می توان از ترنسکت به عنوان یکی از جدیدترین این مدل ها نام برد.
ترنسکت  برشی عرضی از محیط زیست به منظور بیان طیف های مختلف زیستگاه های طبیعی بوده و نخستین بار توسط زیست شناسان و بوم شناسان به منظور مطالعه همزیستی گیاهان و جانوران در زیستگاه های طبیعی مورد استفاده قرار گرفته است.
ترنسکت در برنامه ریزی شهری و منطقه ای مدلی جدید بر پایه نوشهرگرایی و رشد هوشمند می باشد. این مدل بیان کننده مجموعه مناطق گذار از خانه های پراکنده واقع در مناطق زراعی به هسته متراکم شهری بوده و بر اساس کدگذاری هوشمند و متکی بر مطالعه مورفولوژی زیستگاه های شهری و حومه های آن ها می باشد.
منظور از مطالعه مورفولوژی زیستگاه های شهری در واقع تحلیل و بررسی نظام مند فرم، شکل، ساختار و کارکردهای بافت شهرها و منشا تکامل این بافت در طول زمان می باشد. در مورفولوژی شهر و مناطق پیرامونش عوامل گوناگونی ازجمله اقلیم، اقتصاد، مسایل اجتماعی، سیاسی، مذهبی و غیره موثر بوده که با توجه به ویژگی های ترنسکت، به نظر می رسد در تعیین و تفکیک مناطق برنامه ریزی اقلیم عامل اثرگذارتری  باشد.
روش تحقیق در این مقاله کیفی می باشد و در پی آن است که ضمن مطرح نمودن مدل برنامه ریزی ترنسکت، به توصیف اجمالی انواع آن پرداخته و در نهایت، به نتایج عینی برای شهرهای ایران دست یابد.
 
واژگان کلیدی: مورفولوژی شهری، ترنسکت، منطقه بندی، کدگذاری هوشمند
 

پایداری اکولوژیک در شهرهای ناحیه مرکزی ایران

پایداری اکولوژیک در شهرهای ناحیه مرکزی ایران
نخستین همایش توسعه شهری پایدار،  ایران- تهران، ۱۳۸۹، پوستر
 
الهام لشکری، مهرشاد خلج
 
رشد بی رویه جمعیت، افزایش شهرنشینی و مصرف بیش از حد و غیرمسولانه انرژی های فسیلی، به ویژه در دهه های اخیر حیات شهرها را به عنوان بزرگترین مصرف کننده منابع طبیعی مورد تهدید جدی قرار داده است. از این رو توجه به پایداری به یکی از مباحث مهم در ادبیات شهرسازی جهان بدل گشته است. همگام با رشد و توسعه تکنولوژیکی توجه به مفاهیم پایداری، توسعه پایدار، شهر پایدار، شهر اکولوژیک و طراحی هماهنگ با محیط زیست لازمه جوامع بشری عصر حاضر می باشد.
توسعه شهری پایدار را می توان به عنوان توسعه ای تعریف نمود که سلامت اجتماعی و اکولوژیکی بلند مدت شهرها را بهبودمی بخشد. چنین توسعه ای در شهرهای مختلف جهان با توجه به مسایل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، کالبدی و زیبا شناختی آن روندی متفاوت داشته و همچنین در طول زمان دستخوش تغییرات می گردد. در راستای نیل به پایداری شهری مطالعه کالبد و عملکرد شهرها، برنامه ریزی و طراحی شهری، طراحی اکولوژیک در مفهوم کلونی های اکولوژیک، دهکده اکولوژیک، شهر اکولوژیک و سایر اشکال طراحی محیطی امری ضروری می باشد.
به نظر می رسد که در گذشته شهرهای ما بهترین پایداری اکولوژیکی را متجلی ساخته اند. توجه به مفاهیم اکولوژیکی و محیطی نظیر آب، خاک، پوشش گیاهی، توسعه سازگار با طبیعت، جهت گیری ساختمان ها و معابر با توجه به زاویه تابش و جهت باد، استفاده از مصالح بوم آورد و مواردی دیگر همگی از ابعاد پایداری اکولوژیک در شهرهای کهن ایران هستنند. این مقاله با هدف شناسایی ابعاد اکولوژیک در پایداری شهرهای منطقه مرکزی ایران، به مطالعه و بررسی شهرهای تاریخی این پهنه سرزمینی پرداخته است تا بتواند از آن به عنوان راهکاری موثر و کارا در جهت تحقق اهداف پایداری در شهرهای امروزی استفاده کند.
 
کلمات کلیدی: توسعه پایدار، شهر پایدار، اکولوژی شهری
 

The Role & Effect of Multipurpose Cadastre

The Role & Effect of Multipurpose Cadastre on the Improvement of Urban Development Plans in Iran
5th i-Rec Conference & Workshop: Participatory Design and Appropriate Technology for Post-Disaster Reconstruction, Ahmedabad INDIA-2010

 
Mehrshad Khalaj, Elham Lashkari

Urban land is one of the most valuable economic and social resources of each nation. The main objective of urban development plans is to set up an approach to control and direct the development, rehabilitation and recovery of the cities in order to prepare a better living place for city dwellers. A survey on Iran’s urban development plans shows that they, despite significant changes, have been prepared based on survey/analysis/plan approach. However, in the recent decade some aspects such as the success of the plan, execution and supervision, and public participation and social justice have been taken into consideration
Majority of researches conducted on Iranian plans indicate that they have been almost unsuccessful in terms of draft, execution and goal achievement. These plans have been mainly and practically unsuccessful because they are in contradiction with the property rights as well as customary rights recognized by the citizens. Lack or shortage of essential statistics and information can be listed as another reason of the failure of these plans
In the present article, applying the Delphi technique, it has been mentioned that utilizing multipurpose cadastre system as a land information system can minimize or even remove the failures facing urban development plans in Iran
 
Keywords: Multipurpose Cadastre, Delphi Technique, Urban Development Plan, Rehabilitation, Recovery
1 2 >>